Co z krakowską SCT? Wojewoda złożył skargę kasacyjną

Spór o Strefę Czystego Transportu w Krakowie trwa w zasadzie od momentu przyjęcia uchwały przez Radę Miasta, która wprowadziła ograniczenia dla pojazdów niespełniających określonych norm emisji. Regulacje te zostały zaskarżone przez wojewodę, który zakwestionował ich zgodność z obowiązującymi przepisami, wskazując m.in. na możliwe naruszenie zasady równości obywateli.

W styczniu 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny wydał wyrok w tej sprawie, uznając zasadniczą część uchwały za zgodną z prawem, jednocześnie uchylając wybrane przepisy szczegółowe. Rozstrzygnięcie to nie zakończyło jednak sporu – wojewoda zdecydował się na wniesienie skargi kasacyjnej, kierując sprawę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który ostatecznie oceni legalność przyjętych rozwiązań.

Skarga kasacyjna wojewody

27 marca Wojewoda Małopolski Krzysztof Jan Klęczar zdecydował się na złożenie skargi kasacyjnej.

– Zdecydowałem się na wniesienie skargi kasacyjnej, ponieważ w mojej ocenie przyjęte rozwiązania dotyczące Strefy Czystego Transportu nadal naruszają konstytucyjne zasady równości oraz proporcjonalności. Argumentacja przedstawiona przez sąd pierwszej instancji nie rozwiała naszych wątpliwości. Kraków pełni funkcję ośrodka regionalnego i powinien być dostępny na równych zasadach dla wszystkich mieszkańców Małopolski, dlatego sprawa wymaga ponownej oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny – przekazał wojewoda.

Na stronie Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie znajdziemy spis wszystkich zarzutów skarki względem wyroku WSA w Krakowie. Są to:

• nieuwzględnienie w wyroku WSA naruszenia uchwałą RMK zasady równości i zakazu dyskryminacji oraz niezastosowanie zasad demokratycznego państwa prawnego i zasady praworządności poprzez zaakceptowanie przez WSA możliwości różnicowania sytuacji prawnej mieszkańców Krakowa i osób niebędących mieszkańcami miasta w zakresie korzystania z dróg publicznych w obrębie SCT w sposób określony w tej uchwale. Tym samym podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną nie są traktowane równo;
• ograniczenie konstytucyjnych praw i wolności na obszarze SCT (określonym uchwałą) poprzez przyjęcie, że zasady przyjęte w uchwale, m.in. w zakresie dopuszczalności wjazdu do SCT dla określonej grupy podmiotów, są konieczne dla ochrony wartości wyższego rzędu, takich jak ochrona zdrowia lub środowiska – co w ocenie Wojewody narusza zasadę proporcjonalności;
• brak wyjaśnienia przez WSA podstawy prawnej uchwały, tzn. czy uchwała RMK podjęta jest w trybie realizacji obowiązku wynikającego z art. 39 ust. 3a uepa (związanego ze stwierdzeniem przez GIOŚ przekroczeń), czy w trybie realizacji uprawnienia wynikającego z art. 39 ust. 1 uepa, jak również braku wykazania konieczności ustanowienia Strefy na obszarze określonym w uchwale oraz braku uzasadnienia zakresu ustanowionych wyłączeń. Dokonanie rozróżnienia trybu ustanowienia Strefy (w wykonaniu obowiązku czy w skorzystaniu z uprawnienia) ma istotne konsekwencje dla oceny legalności wprowadzonych regulacji. W ocenie organu powyższe stanowi o naruszeniu przepisów postępowania sądowego wobec braku wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku okoliczności mogącej mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
• niezgodny z prawem zapis uchwały RMK dotyczący wejścia jej w życie, tj. skrócenia okresu wejścia w życie uchwały z ustawowego terminu 14 dni do 7 dni. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, uchwały rady gminy stanowiące akty prawa miejscowego wchodzą w życie po upływie 14 dni od daty publikacji. Z ważnych powodów organ stanowiący JST może skrócić ww. termin. Uchwała ws. SCT przewiduje wejście jej w życie po upływie 7 dni od daty publikacji, niemniej brak jest jakiegokolwiek wyjaśnienia przyczyn skrócenia tego terminu w uzasadnieniu projektu uchwały. Powyższe stanowi także o naruszeniu zasady zaufania obywatela do Państwa i tworzonego przez nie prawa;
• brak w uchwale obligatoryjnego unormowania, tj. sposobu organizacji ruchu, poprzez nieuchwalenie merytorycznych dyrektyw co do tego, jak ruch w strefie powinien być zorganizowany, tworzących ramy dla zatwierdzanej następnie organizacji ruchu;
• zaskarżenie w całości wyroku WSA w Krakowie wynika również z zarzutu dotyczącego wykroczenia poza posiadane przez Sąd kompetencje kontrolne i wkroczenie w kompetencje uchwałodawcze RMK. Stwierdzenie nieważności uchwały w części, w sposób określony w sentencji wyroku, prowadzi do ukształtowania przez sąd treści aktu prawa miejscowego poprzez zmianę definicji mieszkańca oraz definicji placówki opieki zdrowotnej. Sąd wprowadził niedopuszczalną modyfikację przedmiotową i podmiotową zakresu wyłączeń od zakazu wjazdu do strefy w stosunku do tych wprowadzonych przez RMK, co stanowi niedopuszczalne, prawotwórcze działanie Sądu;
• w skardze wskazano, że z wyroku oraz z jego uzasadnienia można wysnuć wniosek, iż WSA przyjmuje wykładnię, zgodnie z którą RMK w przypadku ustanawiania strefy czystego transportu ma prawo do: swobodnego określenia dodatkowych, w stosunku do ustawowych, wyłączeń od zakazu wjazdu do strefy oraz dowolnego kształtowania granic strefy. Taka może wskazywać na niezgodność przepisów ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych z Konstytucją, co powinno skutkować uwzględnieniem przez WSA powyższego w toku oceny uchwały bądź skutkować wystąpieniem Sądu do Trybunału Konstytucyjnego z odpowiednim pytaniem prawnym i zawieszeniem postępowania sądowo-administracyjnego do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia przez Trybunał Konstytucyjny.

Prezydent Krakowa odpowiada

Krakowski ratusz szybko zareagował na decyzję wojewody, a swój komentarz w sprawie wygłosił prezydent miasta Aleksander Miszalski.

– Ubolewam, że pan wojewoda podjął taką decyzję. Przez to dwie pozytywne dla mieszkańców Krakowa i Małopolski zmiany w uchwale o SCT nie wejdą w życie za kilka dni – powiedział na zwołanym briefingu.

Jak tłumaczy urząd miasta, decyzja wojewody sprawia, że wyrok pozostaje nieprawomocny, co z kolei spowalnia wejście w życie korekt w zasadach SCT. Zmiany takie jak kryteium podatkowe, a nie zameldowanie jako podstawa do zwolnienia z wymogów SCT i zrównanie w prawach osób korzystających z usług medycznych w placówkach publicznych i niepublicznych, muszą zostać odsunięte w czasie i będą wprowadzone dopiero poprzez zmianę uchwały Rady Miasta Krakowa.

– Nie wycofuję się z moich zapowiedzi dotyczących „wielkiej korekty” SCT. Dodamy, oczywiście, wspomniane dwa wątki do projektu uchwały. Niestety, nie wejdą one w życie od razu, muszą przejść cały proces przygotowania uchwały, konsultacji. Będziemy też czekać na rozpatrzenie skargi kasacyjnej wojewody – dodał Miszalski.

Ratusz przypomniał też, że przygotowano szereg usprawnień wynikających z uwag zgłaszanych rpzez mieszkańców oraz z raportu przygotowanego przez jednostkę realizujacą projekt wdrożenia SCT. Będą mogły być one wprowadzone przez zmianę uchwały rady miasta, a na dziś najodleglejszy termin wejścia w życie to 1 stycznia 2027 roku.

Wśród głównych propozycji prezydenta Miszalskiego są:

• wyłączenie z wymogów SCT dojazdu do wszystkich parkingów Park & Ride znajdujących się na terenie Krakowa
• zapewnienie sprzedawcom dojazdu bez wnoszenia opłat do wszystkich placów targowych, m.in. do Kompleksu Handlowego Rybitwy i Centrum Giełdowego Balicka
• utrzymanie na obecnym poziomie opłat za SCT w drugim i trzecim roku obowiązywania strefy, czyli w latach 2027 i 2028 (opłata do końca dnia – 5 zł, abonament miesięczny – 100 zł)
• zniesienie obowiązku wnoszenia opłat za wjazd do SCT dla osób w najtrudniejszej sytuacji materialnej dla całego województwa małopolskiego
• zniesienie obowiązku wnoszenia opłat za wjazd do SCT dla przedsiębiorców i organizacji pożytku publicznego, które mają siedzibę w Krakowie i zarejestrowany tu samochód
• zniesienie obowiązku rejestracji motocykli w systemie SCT
• przeniesienie uprawnień do zwolnienia z opłat na najbliższą osobę w rodzinie dziedziczącą pojazd po właścicielu posiadającym takie uprawnienia (dla mieszkańców Krakowa)
• uproszczenie procedur uzyskiwania zwolnień z SCT
• objęcie obecnie obowiązującymi zasadami zwolnień mieszkańców Krakowa, którzy stali się posiadaczami samochodów do końca 2025 r.